Złe i dobre EMOCJE. Katarzyna Zdanowicz obrywa od kobiet

Katarzyna Zdanowicz i HEJT

Powiem wprost, bo nie ma sensu owijać w bawełnę: najwięcej dostaję za wygląd. Nie za to, co mówię, nie za to, co myślę, ale za twarz. „Brzydka”, „Z taką twarzą to ja bym się nie pokazywała”, „Niech jej zaraz te zęby do przodu wyjdą”.

Ktoś siada wieczorem przed ekranem i pisze do nieznajomej kobiety, że jest szpetna i uznaje, że to ma jakikolwiek sens. Przez lata zabierałam to do domu. Stawałam przed lustrem i sprawdzałam, czy mają rację. To jest w tym wszystkim najbardziej upokarzające, że na chwilę zaczynasz patrzeć na siebie ich oczami.

A potem coś we mnie pękło w dobrym sensie. Zrozumiałam, że komentarz o moim wyglądzie nie jest recenzją mojej twarzy. Jest spowiedzią człowieka, który go pisze. Ktoś, kto ma w sobie spokój, nie wchodzi w nocy na profil obcej kobiety, żeby ją zaorać za nos czy zęby. Robi to ktoś, kto sam siebie nie znosi i szuka, gdzie to wylać. Ja akurat byłam pod ręką. To naprawdę przestało być o mnie w momencie, w którym to do mnie dotarło.

I jest jeszcze druga rzecz, o której mówi się rzadko, bo niewygodna: bardzo dużo za wygląd obrywam od kobiet. To one najczęściej mierzą drugą kobietę od stóp do głów. Długo patrzyły na mnie wilkiem, jakbym samym pojawieniem się na ekranie coś im zabierała. Nauczyłam się tego nie odwzajemniać. Bo wiem, skąd to się bierze: z tego samego lęku, z którego kiedyś sama stawałam przed lustrem. Skrzywdzeni ludzie krzywdzą. I tyle.

Dziś rozdzielam dwie rzeczy. Krytyka „za szybko mówiłaś”, „ten materiał był płytki”, „nie zgadzam się z tobą” to prezent, choć nieładnie zapakowany. Biorę i się uczę. Ale hejt o wyglądzie nie ma adresu, nie da się z nim zrobić nic poza jednym: nie schylić się po niego. Nie odpowiadam z emocji, bo wtedy oddaję im kontrolę. Robię swoje. Spokojnie, konsekwentnie, dalej na wizji z tą twarzą, która komuś tak bardzo przeszkadza. To wkurza ich najbardziej.

Katarzyna Zdanowicz i WYZWANIA

Udowodnienie, że mam coś w głowie. Brzmi absurdalnie, prawda? A jednak przez sporą część kariery moim największym wyzwaniem nie było zrobienie dobrego materiału tylko przebicie się przez to, co ludzie zakładali, zanim w ogóle otworzyłam usta. Jasne włosy, twarz do kamery i już ktoś wpisywał mnie do szufladki „ładna, to pewnie głupia”. Przysłowiowa blondynka. Musiałam za każdym razem od nowa pokazywać, że mam wiedzę, doświadczenie, przygotowanie, że nie jestem tłem, tylko autorką.

Najgorsze było to, że często grałam o to na męskim boisku i według męskich zasad. Wchodziłam na panele, do redakcji, na sceny, gdzie z góry zakładano, że jestem od ozdoby, a merytorykę dowiozą panowie lub inni. Pamiętam spojrzenia mówiące „a ta tu po co?”.

I pamiętam tę satysfakcję, kiedy zadawałam pytanie, na które rozmówca nie był przygotowany i nagle robiło się cicho, a w tej ciszy ktoś musiał przyznać, że odrobiłam lekcję lepiej niż on. To była moja codzienna walka o swoje. Nie o przywilej, o to, żeby być traktowaną poważnie.

Z czasem zrozumiałam, że to nie ja mam się tłumaczyć z tego, jak wyglądam. To stereotyp jest do rozbrojenia, nie ja. I zaczęłam to robić świadomie nie udając kogoś innego, tylko pokazując pełnię: tak, jestem zadbana, i tak, przygotowuję się do każdej rozmowy jak do egzaminu. Jedno nie wyklucza drugiego. Wyrosłam z tej walki. Bo wiem, ile kosztuje udowadnianie.

I jeszcze jedno, bo to ważne: część tych wilczych spojrzeń szła od kobiet. Długo się temu dziwiłam, aż zrozumiałam, że nas wszystkie wytrenowano, żebyśmy rywalizowały o ten jeden reflektor. Dlatego dziś najtrudniejszym wyzwaniem nie jest dla mnie udowodnienie czegoś mężczyznom. Jest nim przekonanie kobiet, że nie musimy patrzeć na siebie wilkiem, bo sceny starczy dla nas wszystkich. To trudniejsze niż wszystko, co robiłam wcześniej.

Katarzyna Zdanowicz i PRYWATNOŚĆ

Prywatność to dziś rzecz, której bronię najmocniej i nauczyłam się tego na własnych błędach. Bo to działa tak: na początku sama uchylasz drzwi. Wpuszczasz ludzi trochę do środka, bo to ich interesuje, bo czujesz, że szczerość buduje bliskość, bo wydaje ci się, że jak coś o sobie opowiesz, to będzie uczciwie. I to prawda do pewnego momentu. Problem w tym, że ludzie, którym uchylisz drzwi, bardzo szybko chcą wejść całym sobą.

I nagle okazuje się, że każdy jest ekspertem od twojego życia. Od twojego związku. Od tego, dlaczego rozpadło się czyjeś małżeństwo, związek, kto zawinił. Ludzie, którzy nigdy cię nie spotkali, wiedzą lepiej, jak masz wychowywać dziecko i z kim masz być. Ilość tych komentarzy, tych diagnoz, tych wyroków wydawanych na odległość jest po prostu nużąca.

W którymś momencie zrozumiałam, że skoro sama uchyliłam te drzwi, to tylko ja mogę je zamknąć. I zamknęłam. Ale to nie znaczy, że odcinam się całkowicie, bo wtedy byłabym nieprawdziwa. Chodzi o równowagę.

Mówię o rzeczach, które naprawdę łączą mnie z innymi: o tym, że mam takie same problemy z dzieckiem co inne matki, takie same trudne momenty z partnerem, takie same zmęczenia i wątpliwości. Tym się dzielę, bo to buduje wspólnotę. Ale to, co najintymniejsze, mój syn, najbliżsi, konkrety moich relacji, tego nie oddaję. Mogę powiedzieć, czego nauczyło mnie macierzyństwo. Nie zrobię z mojego dziecka treści do scrollowania.

I jeszcze jedna rzecz, o której mówię z własnego doświadczenia, nie z teorii: bardzo często odsłaniamy się nie dlatego, że sami tego chcemy, tylko dlatego, że tak chce ktoś inny. Poddajemy się ludziom, żeby ich zadowolić. „Skoro jesteśmy razem, to musimy się pokazać”, „skoro robisz karierę, to musisz wpuścić wszystkich do środka”, „skoro inni tak robią, to ty też powinnaś”. Znam mnóstwo kobiet, które przekraczały własne granice tylko po to, żeby komuś dogodzić i sama nieraz tej granicy nie postawiłam, kiedy powinnam. Mówiłam „dobrze”, gdy całe ciało mówiło „nie”. To są ciche kapitulacje, których potem się żałuje.

A prawda jest taka: nie musimy. Nie musimy się pokazywać, bo jesteśmy z kimś razem. Nie musimy odsłaniać domu, bo ktoś jest ciekawy. Nie musimy mówić „tak” tylko dlatego, że odmowa wydaje się niegrzeczna. Postawienie granicy nie jest aktem wrogości, jest aktem szacunku do samej siebie.

I tego dziś uczę najmocniej: że „nie” jest pełnym zdaniem. Że nie trzeba się z niego tłumaczyć. Najwięcej spokoju w życiu zyskałam w momencie, w którym przestałam mylić bycie dobrą z byciem bezgraniczną.

To dotyczy też szczególnie młodych kobiet, które wchodzą do tej przestrzeni z przekonaniem, że muszą pokazać wszystko, żeby zaistnieć. Nie musisz. Twoja wartość nie rośnie z każdą rzeczą, którą o sobie ujawnisz. Czasem rośnie z tym, co potrafisz dla siebie zatrzymać. Można być słyszaną przez tysiące ludzi i jednocześnie mieć życie, które należy tylko do ciebie. Bycie publiczną nie znaczy, że jesteś wspólną własnością. To jest granica, której pilnuję dziś jak niczego.

Katarzyna Zdanowicz i PARTNERSTWO

Nic nie buduje życia tak jak partnerstwo i zrozumienie. Naprawdę nic. I powiem rzecz, której wiele osób się nie spodziewa: tego nauczył mnie mój były mąż. Bo to, że dziś dwoje ludzi nie jest już razem, nie znaczy, że nic dobrego między nimi nie powstało. On dał mi coś, co zostało we mnie na zawsze. Pokazał, że dwoje ludzi może budować wspólne życie na zrozumieniu, a nie na kontroli. Że można się różnić, można się spierać, a mimo to stać po tej samej stronie. To jest fundament, na którym dziś stoi wszystko, co tworzę także w pracy.

Bo budować można tylko tak. Nie przez nakazy. Nie przez zakazy. Nie przez „masz robić, jak ja chcę”. W momencie, w którym relacja zaczyna działać na nakazach i zakazach, dzieje się coś gorszego niż samo nieszczęście. Zaczynamy stawać się ludźmi, którymi nie chcemy być. Kontrolujący, podejrzliwy, ciągle sprawdzający drugą osobę człowiek nie jest sobą. Jest swoim własnym lękiem w ludzkiej skórze. Widziałam to wiele razy i u innych, i miałam okazję poczuć, jak łatwo samej w to wejść. Partnerstwo zbudowane na strachu nie jest partnerstwem. To dwa więzienia, które trzymają się za ręce.

Dlatego tak czujnie reaguję na potrzebę kontroli przebraną za miłość. Znam historie mężczyzn, którzy muszą się ciągle fotografować z partnerką, wrzucać to, pokazywać światu, bo tylko to daje im pewność, że ta druga osoba naprawdę przy nich jest. I to nie jest dowód miłości, to jest sygnał ostrzegawczy. Jeśli potrzebujesz publiczności albo nieustannego potwierdzania, żeby uwierzyć we własny związek, to znaczy, że czegoś w nim w środku brakuje.

Prawdziwe partnerstwo nie potrzebuje widowni ani dowodów. Ono dzieje się w rzeczach, których nikt nie widzi, w rozmowie o trudnych sprawach, w staniu przy sobie, kiedy jest źle, a nikt tego nie sfotografuje.

To samo dotyczy partnerstwa w pracy. Dobre partnerstwo poznaję po jednym: czy mogę powiedzieć drugiej osobie „nie zgadzam się” i nadal czuć, że jesteśmy po tej samej stronie. Z moimi ludźmi możemy ostro pospierać się o kierunek, a potem wyjść na kawę i dalej się lubić. Nie znoszę relacji opartych na grzecznościowym „nie chcę cię urazić”. Wolę, gdy ktoś powie mi wprost „Kasia, ten pomysł jest słaby”, niż gdyby kiwał głową, a za plecami myślał swoje. Bo to wszystko w domu, na scenie, w biznesie jest w gruncie rzeczy jedną zasadą: ludzi buduje zrozumienie, a niszczy kontrola. I nigdy odwrotnie.

Katarzyna Zdanowicz i AUTORYTET

Przez lata moim autorytetem była Barbara Walters. Patrzyłam na nią i myślałam: oto kobieta, która wchodzi do każdego pomieszczenia świata, siada naprzeciwko najpotężniejszych ludzi i zadaje pytania, których inni boją się nawet pomyśleć. Klasa, opanowanie, nieosiągalna pewność siebie. Marzyłam, żeby kiedyś mieć choć ułamek tego. I długo wydawało mi się, że autorytet to właśnie to bycie kimś, kto stoi wysoko, ponad zwykłym życiem, nietykalny. Ale coś się zmieniło, i w świecie, i we mnie.

Słowo „autorytet” dziś się dewaluuje. Tytuł, oglądalność, stanowisko, milion obserwujących to już nikogo nie ustawia automatycznie na piedestale i dobrze. Bo zrozumiałam, że autorytet zbudowany na dystansie i nieomylności jest kruchy jak szkło. Wystarczy jeden błąd i się rozsypuje. A człowiek bez błędów nie istnieje. Istnieje tylko ktoś, kto dobrze je ukrywa. To już nie jest autorytet. To poza.

Dziś autorytetem są dla mnie ludzie autentyczni. Tacy, którzy nie pokazują tylko szczytu, ale mają odwagę pokazać też drogę, która do niego prowadziła, a w niej wszystkie ciemne momenty. Upadki, zwątpienia, noce, kiedy chcieli wszystko rzucić. Bo to właśnie buduje. Nie portret kogoś, kto urodził się na górze, tylko historia kogoś, kto się tam wspiął z poturbowanymi rękami, z bliznami, z tym całym bagażem, którego nikt nie widzi na ładnym zdjęciu z sukcesu. Człowiek, który mówi „też było mi ciężko, też się bałem, też nie wiedziałem, czy dam radę”, daje ci coś bezcennego: pozwolenie, żebyś sama mogła upaść i wstać.

Dlatego nie chcę być autorytetem, który patrzy z góry. Chcę być wiarygodna. Chcę, żeby kobieta, która słyszy mnie ze sceny, z TV, albo w podcaście, nie pomyślała „ona jest nieosiągalna”, tylko „skoro ona przeszła przez swoje ciemne momenty i dała radę, to może i ja dam”. To jedyny autorytet, który naprawdę coś zmienia. Taki, który nie zostawia cię na dole, tylko schodzi po ciebie i mówi: chodź, pokażę ci drogę, bo sama nią szłam i wiem, jak wyglądają jej najtrudniejsze odcinki. Reszta to próżność. A próżność jeszcze nikomu nie pomogła stanąć na nogi. Prawdziwa siła nie polega na tym, żeby nigdy nie upaść. Polega na tym, żeby pokazać innym, że po upadku można wstać i iść dalej.

Oficjalny profil POLSAT na Instagramie - @polsatofficial

Oficjalny profil POLSAT na TikToku - @polsat